Certyfikowane gospodarstwa ekologiczne w Polsce – system kontroli i certyfikacji

Podstawy prawne rolnictwa ekologicznego w Polsce

Od 1 stycznia 2022 roku rolnictwo ekologiczne w całej Unii Europejskiej reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. Zastąpiło ono wcześniejsze rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007. Nowe przepisy ujednolicają wymagania wobec producentów, importerów i podmiotów zajmujących się przetwórstwem produktów ekologicznych.

Na poziomie krajowym nadzór nad wdrażaniem tych przepisów sprawuje Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS). To ona prowadzi rejestr akredytowanych jednostek certyfikujących i publikuje wyniki kontroli prowadzonych na terenie całego kraju.

Jednostki certyfikujące w Polsce

Certyfikacja produkcji ekologicznej nie jest prowadzona przez organy państwowe, lecz przez akredytowane prywatne jednostki. Polskie Centrum Akredytacji (PCA) nadaje im akredytację zgodnie z normą PN-EN ISO/IEC 17065. Na liście IJHARS figuruje kilkanaście takich podmiotów.

Do najczęściej spotykanych należą:

• Bioekspert Sp. z o.o. – jedna z pierwszych jednostek certyfikujących w Polsce, działa od lat 90. XX wieku.
• Ekogwarancja PTRE – związana z Polskim Towarzystwem Rolnictwa Ekologicznego.
• COBICO Sp. z o.o. – certyfikuje zarówno produkcję pierwotną, jak i przetwórstwo.
• Agro Bio Test Sp. z o.o. – specjalizuje się m.in. w akwakulturze ekologicznej.
• PNG Sp. z o.o. – certyfikuje producentów w sektorze warzywniczo-sadowniczym.

Jak przebiega kontrola i certyfikacja

Procedura certyfikacji rozpoczyna się od złożenia przez producenta pisemnego zgłoszenia do wybranej jednostki certyfikującej. Następnie przeprowadzana jest inspekcja gospodarstwa – co do zasady przynajmniej raz w roku, a w uzasadnionych przypadkach (np. po wykryciu nieprawidłowości) częściej.

Inspektor sprawdza m.in.:

• dokumentację zakupu nawozów i środków ochrony roślin (w produkcji ekologicznej dopuszczone są wyłącznie te wymienione w załącznikach do rozporządzenia UE 2018/848),
• ewidencję pól uprawnych i zastosowanych zabiegów agrotechnicznych,
• oddzielenie produkcji ekologicznej od konwencjonalnej (jeśli producent prowadzi oba typy),
• stan magazynów i środków transportu.

Po pozytywnej kontroli jednostka wydaje certyfikat, który uprawnia do oznakowania produktów znakiem euroliść (unijne logo rolnictwa ekologicznego) oraz opcjonalnie krajowym znakiem ekologicznym.

Okres przejściowy

Zanim producent uzyska prawo do certyfikatu, musi przejść przez okres przejściowy – trwa on co najmniej dwa lata dla upraw polowych i trzy lata dla upraw wieloletnich. W tym czasie grunt musi być prowadzony metodami ekologicznymi, ale produkty nie mogą jeszcze być sprzedawane jako ekologiczne.

Znaczenie certyfikatu dla konsumenta

Certyfikat jest formalnym potwierdzeniem, że dany producent spełnia wymagania określone w rozporządzeniu UE 2018/848. Nie jest to jednak gwarancja wyjątkowych właściwości odżywczych – przepisy definiują metody produkcji, nie parametry chemiczne produktu końcowego.

Dla konsumenta certyfikat oznacza przede wszystkim:

• brak syntetycznych pestycydów i nawozów mineralnych w procesie produkcji,
• zakaz stosowania GMO,
• regularną kontrolę niezależnej jednostki certyfikującej,
• możliwość weryfikacji producenta w publicznym rejestrze IJHARS.

Wsparcie finansowe dla producentów ekologicznych

Producenci posiadający certyfikat lub będący w okresie przejściowym mogą ubiegać się o płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023–2027. Wnioski składa się za pośrednictwem systemu ARiMR. Wysokość stawek zależy od rodzaju uprawy i powierzchni.

Szczegółowe warunki wsparcia określa rozporządzenie wykonawcze ministra właściwego ds. rolnictwa, aktualizowane co kilka lat.

Artykuł zaktualizowany: 19 maja 2026 · Źródła: IJHARS, EUR-Lex – Rozporządzenie 2018/848